Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Sinem İliaz, Dünya Pnömoni (Zatürre) Günü kapsamında yaptığı değerlendirmede, zatürrenin yaşlılarda her zaman yüksek ateş, şiddetli öksürük ve balgam gibi klasik belirtilerle ortaya çıkmadığını belirtti.
İliaz, özellikle ileri yaştaki bireylerde yemek sırasında öksürme, nefes darlığı, halsizlik ve bilinç değişikliklerinin dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Yutma güçlüğü zatürre riskini artırıyor
Yaşlanmayla birlikte yutma refleksinin zayıflayabildiğini belirten İliaz, inme, Parkinson, demans ve diğer nörolojik hastalıkların da zatürre riskini artırabildiğini ifade etti.
Normal şartlarda yutma sırasında solunum yollarını koruyan mekanizmaların devreye girdiğini aktaran İliaz, bu mekanizmaların zayıflaması durumunda besinlerin, sıvıların veya tükürüğün akciğerlere kaçabileceğini ve enfeksiyona neden olabileceğini kaydetti.
Yutma güçlüğü yaşayan yaşlılarda zatürrenin sessiz ilerleyebileceğine dikkat çeken İliaz, bazı hastalarda yalnızca halsizlik, iştahsızlık, günlük aktivitelerde azalma veya ani bilinç bulanıklığının görülebileceğini belirtti.
Yemek sırasında görülen belirtiler ihmal edilmemeli
Yutma bozukluğunun erken fark edilmesinin önemli olduğunu vurgulayan İliaz, yemek yerken veya su içerken sık sık öksürme, boğaz temizleme ihtiyacı, yutkunma sonrasında sesin ıslak ya da hırıltılı çıkması ve lokmaları yutmakta zorlanmanın önemli belirtiler arasında bulunduğunu bildirdi.
İliaz, bazı hastalarda besin veya sıvıların öksürük refleksi oluşmadan solunum yollarına kaçabildiğini belirterek, bu durumun "sessiz aspirasyon" olarak adlandırıldığını ifade etti.
Özellikle nörolojik hastalığı bulunan ve yatağa bağımlı yaşlılarda bu durumun ciddi risk oluşturduğunu aktaran İliaz, belirtilerin yalnızca yaşlılığa bağlanmasının teşhisi geciktirebileceği uyarısında bulundu.
Ani dalgınlık ve hızlı solunum zatürre belirtisi olabilir
Yaşlılarda enfeksiyon belirtilerinin gençlerden farklı görülebileceğine işaret eden İliaz, şu değerlendirmede bulundu:
"Özellikle aniden başlayan dalgınlık, uykuya eğilim, iştahsızlık, genel durumda bozulma ve nefes alıp vermede hızlanma zatürrenin habercisi olabilir. Bu değişikliklerin yalnızca yaşlılığa bağlanması tanının gecikmesine neden olabilir."
Erken tanı ve uygun tedavinin solunum yetmezliği ve diğer ciddi komplikasyonların önlenmesinde büyük önem taşıdığını belirten İliaz, şüpheli belirtilerin ortaya çıkması halinde sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini vurguladı.
Ağız hijyeni ve doğru beslenme önemli
Yatağa bağımlı hastalarda ağız bakımının ve doğru beslenme yöntemlerinin zatürreden korunmada önemli rol oynadığını belirten İliaz, beslenme sırasında hastanın uygun pozisyonda tutulması ve yutma fonksiyonlarının değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Ağız içinde biriken bakterilerin solunum yollarına taşınmasının enfeksiyon riskini artırabileceğini kaydeden İliaz, hastaların beslenme şekli ve gıdaların kıvamının uzmanlar tarafından kişiye özel belirlenmesi gerektiğini ifade etti.
Bilinç düzeyi azalmış veya yutma güvenliği konusunda şüphe bulunan hastalara kontrolsüz şekilde ağızdan yiyecek ve içecek verilmemesi gerektiğini de hatırlattı.
Uzmanlardan ailelere yakın takip uyarısı
İleri yaştaki ve kronik hastalıkları bulunan bireylerde zatürrenin ağır seyredebildiğini belirten İliaz, hasta yakınlarının beslenme alışkanlıklarındaki değişiklikleri ve genel sağlık durumunu yakından takip etmesi gerektiğini söyledi.
Yeni gelişen nefes darlığı, hızlı solunum, bilinç değişikliği veya belirgin genel durum bozukluğu yaşanması halinde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini vurgulayan İliaz, erken değerlendirme ve doğru bakım uygulamalarının ciddi sağlık sorunlarının önlenmesine katkı sağlayacağını kaydetti.
