Karar, yüzde 80 oranında görme kaybı bulunan bir adayın yaptığı başvurunun ardından alındı. Aday, ÖSYM tarafından düzenlenen bazı sınavlarda kendisine verilen ek sürenin soruları tamamlaması için yeterli olmadığını belirterek TİHEK’e başvurdu.
YDS, YÖKDİL ve ALES’te 30 dakika ek süre
Başvuruda, Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı (YDS), Yükseköğretim Kurumları Yabancı Dil Sınavı (YÖKDİL) ve Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı'nda (ALES) görme engelli adaylara 14 punto soru kitapçığı ve 30 dakika ek süre uygulandığı belirtildi.
Başvuran aday, söz konusu düzenlemelere rağmen sınavlarda tüm soruları cevaplayamadığını ifade etti.
Buna karşılık Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı'nda (EKPSS) sınav süresinin yüzde 50'si kadar ek süre tanınmasının soruları zamanında okuyabilmesini sağladığını belirten aday, az gören adaylar için daha büyük punto kullanılmasını ve ek sürenin yüzde 50 olarak uygulanmasını talep etti.
ÖSYM: Uygulamalar uzman görüşleriyle belirleniyor
ÖSYM ise TİHEK'e gönderdiği görüşte, engelli ve özel durumu bulunan adayların sınavlarda diğer adaylarla eşit şartlarda yarışabilmesi için çeşitli düzenlemeler yapıldığını bildirdi.
Kurum, adayların ihtiyaçlarına göre okuyucu ve işaretleyici desteği sağlandığını, gerekli cihaz ve materyallerin kullanımına izin verildiğini belirtti.
ÖSYM ayrıca EKPSS'deki yüzde 50'lik ek sürenin bilimsel değerlendirmeler ve uzman görüşleri doğrultusunda belirlendiğini savundu. EKPSS'de 16 ve 18 punto soru kitapçığı kullanıldığı, diğer sınavlarda ise sınavların içeriği, soru sayısı, metin uzunluğu ve grafik ile tabloların farklı olması nedeniyle daha büyük punto kullanımının teknik açıdan mümkün olmadığı ifade edildi.
TİHEK: Her sınav için ayrı değerlendirme yapılmalı
TİHEK, incelemenin ardından ÖSYM'nin farklı sınavlarda görme engelli adaylara aynı ek süreyi vermesinin yeterli olmadığı sonucuna ulaştı.
Kurul, sınavların soru yapısı, içeriği ve toplam süresi değişmesine rağmen tüm sınavlarda sabit 30 dakika ek süre uygulanmasının, engelli adayların ihtiyaçlarının sınav bazında değerlendirilmesi ilkesine uygun olmadığına hükmetti.
Kararda, engelli adaylara verilen ek sürenin yalnızca "fazladan süre" olarak değil, görme engelinden kaynaklanan dezavantajın giderilmesini sağlayan bir telafi süresi niteliğinde olduğu vurgulandı.
TİHEK, her sınavın özellikleri dikkate alınarak ek sürenin ayrı ayrı belirlenmesinin ÖSYM açısından aşırı veya orantısız bir yük oluşturmayacağını değerlendirdi.
ÖSYM’ye 40 bin TL idari para cezası
Tüm değerlendirmelerin ardından TİHEK, ÖSYM'nin görme engelli adaylar için ek süre konusunda makul düzenleme yapma yükümlülüğüne aykırı hareket ettiğine karar verdi.
Bu nedenle ÖSYM Başkanlığı hakkında 40 bin lira idari para cezası uygulanmasına hükmedildi.
Öte yandan TİHEK, soru kitapçıklarında kullanılan punto büyüklüğüne ilişkin başvuruda ise ayrımcılık ihlali bulunmadığı sonucuna vardı.
Kurul, bundan sonraki uygulamalarda görme engelli adaylara tanınacak ek sürenin sınavın yapısı ve özellikleri dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğine işaret etti.
