Siirt Üniversitesi (SİÜ) tarafından yürütülen bilimsel araştırmada, Siirt fıstığının sert ve yeşil kabuklarından elde edilen biyokömürün toprak verimliliğine önemli katkılar sağlayabileceği ortaya çıktı.
Yüksek lisans öğrencisi Kübra Polat'ın tezi kapsamında 2023 yılında tamamlanan araştırma, Prof. Dr. Mesut Budak ve Doç. Dr. Harun Bektaş danışmanlığında gerçekleştirildi. Çalışmada, fıstık üretimi sırasında ortaya çıkan atıkların yeniden tarımsal üretime kazandırılması hedeflendi.
Fıstık kabukları biyokömüre dönüştürüldü
Araştırma kapsamında Siirt fıstığının sert ve yeşil kabukları, yaklaşık 500 santigrat derecede yavaş piroliz yöntemiyle işlenerek biyokömüre dönüştürüldü.
Elde edilen biyokömürün farklı toprak yapılarında buğday bitkisinin kök gelişimi, toprak özellikleri ve nitratın topraktan yıkanması üzerindeki etkileri incelendi.
Araştırma sonuçlarına göre biyokömür uygulaması, buğday bitkisinin kök gelişimini yüzde 50'ye varan oranda artırırken, topraktaki nitratın yıkanmasını da önemli ölçüde azalttı. Bu durumun bitkilerin besin maddelerinden daha fazla yararlanmasına ve kuraklık koşullarına karşı dayanıklılığının desteklenmesine katkı sunabileceği değerlendiriliyor.
Siirt'te 30 bin ton fıstığa karşılık atık oluşuyor
Prof. Dr. Mesut Budak, Siirt'in önemli gelir kaynaklarından biri olan fıstık üretiminde ortaya çıkan atıkların ekonomik değere dönüştürülmesini amaçladıklarını belirtti.
Kentte 12 milyondan fazla fıstık ağacından yaklaşık 30 bin ton ürün elde edildiğini aktaran Budak, üretim sırasında buna yakın miktarda atık oluştuğuna dikkat çekti.
Fıstık kabuklarından elde edilen biyokömürün toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini iyileştirme potansiyeline sahip olduğunu belirten Budak, çalışmanın sıfır atık, karbon salımının azaltılması ve tarımsal verimliliğin artırılması hedeflerini bir araya getirdiğini ifade etti.
Budak, biyokömürün kararlı karbon yapısı sayesinde karbonun uzun süre toprakta tutulmasına yardımcı olabileceğini, böylece toprağın önemli bir karbon deposu olarak değerlendirilmesine katkı sağlayabileceğini vurguladı.
Kuraklıkla mücadelede yeni bir seçenek olabilir
Doç. Dr. Harun Bektaş ise iklim değişikliği, kuraklık ve değişen yağış rejimlerinin tarımsal üretimi olumsuz etkilediğini belirtti.
Araştırmada buğday bitkisinin kök gelişiminde yüzde 50'ye varan artış tespit edildiğini aktaran Bektaş, güçlü kök gelişiminin bitkilerin suya ve besin maddelerine erişimini destekleyerek kuraklık dönemlerinde daha dayanıklı olmalarına katkı sunabileceğini ifade etti.
Biyokömürün yalnızca buğdayda değil, mercimek ve fıstık tarımında da kullanılabilme potansiyelinin bulunduğunu belirten Bektaş, deneysel çalışmaların devam ettiğini kaydetti.
COP31'de uluslararası katılımcılara sunulacak
Siirt fıstığı atıklarının tarımsal üretime kazandırılmasını konu alan araştırmanın sonuçları, Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) 19 Kasım'da Doç. Dr. Harun Bektaş tarafından sunulacak.
Çalışmayla Siirt'in önemli tarımsal ürünlerinden fıstığın yalnızca meyvesiyle değil, üretim sırasında ortaya çıkan atıklarıyla da bölge ekonomisine ve sürdürülebilir tarıma katkı sağlayabileceğinin ortaya konulması hedefleniyor.
