EKAP kayıtları üzerinden yapılan incelemelerde, bazı ihalelerin sınırlı sayıdaki teklif üzerinden sonuçlandırıldığı görülürken, bu durum 21/B yönteminin kullanım sıklığına ilişkin soru işaretleri oluşturdu. Kamuoyunda, “İstisnai olması gereken bu yöntem rutin hale mi geliyor?” sorusu gündeme geldi.
Kamu İhale Kanunu’nun 21/b maddesi; doğal afet, salgın hastalık, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani gelişen ya da idarece önceden öngörülemeyen ve işin ivedilikle yapılmasını zorunlu kılan durumlarda pazarlık usulünün uygulanmasına imkan sağlıyor.
Ancak Diyarbakır’daki bazı ihale örnekleri, söz konusu yöntemin hangi durumlarda ve ne ölçüde kullanıldığı konusunda tartışma yaratıyor.
TEMİZLİK MALZEMESİNDEN HIRDAVATA 21/B YÖNTEMİ
Temizlik ürünleri, eldiven, hırdavat, çeşitli cihazlar, parke çalışmaları ve lisans güncellemeleri gibi önceden planlanabilecek nitelikte görünen bazı mal ve hizmet alımlarında da 21/b yönteminin tercih edilmesi dikkat çekiyor.
Normal ihale süreçlerinde daha geniş bir firma katılımı mümkünken, sınırlı sayıda firmanın davet edildiği pazarlık usulünün kullanılması halinde rekabet koşullarının ne ölçüde oluştuğu da tartışma konusu oluyor.
Açık ihalelerde şartları sağlayan çok sayıda firma teklif verebilirken, 21/b kapsamında yürütülen süreçte idarenin davet ettiği firmalar üzerinden ihale gerçekleştiriliyor.
Bu noktada kamuoyunun yanıtını merak ettiği soru ise şu:
Daha geniş katılım sağlanabilecek bir iş neden daha sınırlı sayıda firmanın yer aldığı bir yöntemle gerçekleştiriliyor?
KAMU AYNI İŞİ DAHA UYGUN FİYATA ALABİLİR MİYDİ?
21/b ihaleleriyle ilgili tartışmaların önemli başlıklarından biri de maliyetler.
Bir mal veya hizmet alımının daha geniş rekabete açık bir ihale yöntemiyle gerçekleştirilmesi mümkünken sınırlı sayıda firmanın davet edildiği bir yöntem tercih ediliyorsa, ortaya çıkan bedelin piyasa koşulları açısından değerlendirilmesi önem taşıyor.
Yaklaşık maliyet, ihale bedeli, teklif veren firma sayısı ve davet edilen firmalar gibi verilerin yanı sıra aynı veya benzer nitelikteki işlerin geçmiş dönemlerde hangi bedellerle yapıldığı da karşılaştırıldığında daha sağlıklı bir değerlendirme yapılabilir.
BİR YA DA İKİ TEKLİF REKABET İÇİN YETERLİ Mİ?
EKAP kayıtlarında bazı ihalelerin bir veya iki geçerli teklif üzerinden sonuçlandığı görülüyor.
Bu durum tek başına mevzuata aykırılık anlamına gelmese de özellikle benzer nitelikteki işlerde rekabetin ne ölçüde gerçekleştiği konusunda soru işaretleri oluşturabiliyor.
Aynı kurum tarafından benzer işlerin tekrar tekrar 21/b yöntemiyle gerçekleştirilmesi durumunda ise ihalelerin neden bu yöntemle yapıldığının ve aciliyet gerekçesinin açık biçimde ortaya konulması önem taşıyor.
Çünkü 21/b uygulamasının temel amacı, olağan ihale süreçlerinin yerine sürekli kullanılabilecek alternatif bir yöntem oluşturmak değil; kanunda belirtilen özel ve ivedi durumlarda kamu hizmetinin gecikmeden yürütülmesini sağlamak.
“İSTİSNA” NEDEN BU KADAR SIK KULLANILIYOR?
Diyarbakır’daki tartışmanın temelinde de bu soru yer alıyor:
Gerçekten bu kadar çok öngörülemeyen ve acil durum mu ortaya çıkıyor, yoksa 21/b bazı kurumlar açısından daha hızlı ve kolay bir ihale yöntemi olarak mı tercih ediliyor?
Bu sorunun yanıtı, ihalelerin tek tek incelenmesi ve ilgili belgelerde yer alan gerekçelerin değerlendirilmesiyle ortaya çıkabilir.
Buradaki temel mesele yalnızca ihaleyi hangi firmanın kazandığı değil; kamu kaynağının neden belirli bir yöntemle kullanıldığı, hangi firmaların davet edildiği, kaç teklif sunulduğu ve daha geniş bir rekabet ortamında farklı bir fiyat oluşup oluşmayacağıdır.
İHALELER TEK TEK İNCELENECEK
Diyarbakır’da 21/b yöntemiyle gerçekleştirilen kamu ihalelerinin önümüzdeki süreçte daha ayrıntılı biçimde ele alınması planlanıyor.
İhalelerin gerekçeleri, yaklaşık maliyetleri, teklif sayıları, sonuçlanan ihale bedelleri ve benzer işlerin geçmiş dönemlerdeki fiyatları karşılaştırmalı olarak değerlendirilecek.
Buradaki amaç herhangi bir kurum veya firmayı peşinen suçlamak değil; kamu kaynaklarının hangi yöntemle, hangi koşullarda ve hangi bedeller üzerinden kullanıldığını belgeler üzerinden ortaya koymak.
Yapılacak incelemeler sonucunda, 21/b yönteminin kanunda öngörülen istisnai ve ivedi durumlar kapsamında mı kullanıldığı, yoksa bazı işlerde daha sık tercih edilen bir uygulamaya mı dönüştüğü daha net şekilde değerlendirilebilecek.
