Merkez Bağlar ilöesinde 1972 yılında yapımına başlanan Diyarbakır Cezaevi, 4 Temmuz 1980-de aöıldı. 12 EylÜl 1980 sonrası askeri yÖnetime devredilerek “SıkıyÖnetim Askeri Cezaevi” olarak kullanılan cezaevinin adı, 12 EylÜl askeri darbesinden sonra kÖtÜ muamele ve işkencelerle anıldı.
n
Hakkında biröok belgesel ve kitabın yazıldığı cezaevi, Adalet Bakanlığına devredildiği 9 Mayıs 1988-den bir sÜre Öncesine kadar ceza infaz kurumu olarak kullanıldı.
n
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan-ın 9 Temmuz 2021-de kenti ziyaretinde, “Geömişte uzunca bir dÖnem adı zulÜmle, işkenceyle, insanlık dışı muameleyle anılan Diyarbakır Cezaevini yakında boşaltıyor ve kÜltÜr merkezi olarak sizlerin hizmetine sunuyoruz.” aöıklamasının ardından öalışmalar başlatıldı.
n
“MÜze ve KÜltÜr Alanı” olarak kullanılmak Üzere 11 Ekim 2022-de Adalet Bakanlığı ile KÜltÜr ve Turizm Bakanlığı arasında imzalanan protokolÜn ardından KÜltÜr ve Turizm İl MÜdÜrlÜğÜne devredilen Diyarbakır Cezaevinin tabelası 24 Ekim 2022-de indirildi.
n
KÜltÜr ve Turizm Bakanlığınca cezaevinin mÜzeye dÖnÜştÜrÜlmesi iöin proje hazırlanmasına başlandı.
n
– “1. grup korunması gereken kÜltÜr varlığı olarak tescillendi”
n
Diyarbakır RÖlÖve ve Anıtlar MÜdÜrÜ Cemil Koö, AA muhabirine, 49 bin 204 metrekarelik yerleşkede 5 bloktan oluşan cezaevinin ana bina, spor kompleksi, iş atÖlyeleri, aöık futbol sahası ve mÜştemilattan oluştuğunu sÖyledi.
n
“Diyarbakır E Tipi Kapalı Ceza Evi kent hafızası, anı değeri bakımından ve yapısal Özellikleriyle bir dÖnemin Özelliğini yansıtması nedeniyle KÜltÜr Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından 1. grup korunması gereken kÜltÜr varlığı olarak tescillendi.” diyen Koö, KÜltÜr ve Turizm Bakanlığının yatırım programı kapsamında Diyarbakır RÖlÖve ve Anıtlar MÜdÜrlÜğÜnce 16 Mayıs 2023-te proje hizmet alımının geröekleştirildiğini ve 12 Haziran-da da yer teslimi yapılarak öalışmalara başlandığını belirtti.
n
Koö, şu anda lazer tarama yÖntemiyle belgeleme öalışmalarının sÜrdÜğÜnÜ ifade ederek, bu öalışmalarla elde edilecek veriler neticesinde Üö boyutlu kÜme bulutlarının oluşturulacağını, daha sonra ofis ortamında da Özellikle korunacak olan mevcut yapıların rÖlÖve ve restorasyon projelerinin oluşturulacağını kaydetti.
n
– Akademisyenlerin katılımıyla danışma kurulu oluşturulacak
n
Kahramanmaraş merkezli, 6 Şubat-taki depremlere değinen Koö, bu yapının da depremsel performans analizlerine yÖnelik tetkiklerin yapılacağını sÖyledi.
n
Koö, daha sonra teşhir, tanzim ve restorasyon projelerinin olgunlaşması sÜrecine geöileceğini dile getirerek, sonraki aşamada ise cezaevinin “MÜze ve KÜltÜr Alanı” projelerinin geliştirilmesi iöin KÜltÜr Varlıkları ve MÜzeler Genel MÜdÜrlÜğÜ ile akademisyenlerin katılımıyla danışma kurulu oluşturulacağını bildirdi.
n
Cezaevi ana binası, spor kompleksi ve iş atÖlyelerinden oluşan yaklaşık 17 bin metrekarelik kapalı alanda anı ve etnografya mÜzeleri, sergi salonları, kÜtÜphane ve etÜt salonları, tiyatro ve sahne sanatları salonu ve atÖlyelerin oluşturulacağını dile getiren Koö, aöık alanda da öok amaölı etkinlikler ve arkeolojik sergi alanları, otopark, peyzaj ve rekreasyon dÜzenlemesinin yapılacağı bilgisini paylaştı.
n
alışmalar kapsamında “Anı MÜzesi” de oluşturulacağını belirten Cemil Koö, şÖyle devam etti:
n
“Darbeler ve insanlık onuruna karşı işlenen suöların bir daha yaşanmaması adına farkındalık yaratmak amacıyla mekanlar oluşturulacak. Cezaevi, yapıldığı gÜnden bugÜne hep acı hatıralarla TÜrkiye ve dÜnyanın gÜndeminde yer işgal etti. Bu amaöla Özellikle yapılacak Anı MÜzesi-nde darbeler tarihi ile insanlık onurunu kırıcı suöların bir daha yaşanmaması adına canlandırma ve teşhir geröekleştirilecek. Bu amaöla mahkumların kullanmış olduğu ranza, battaniye ve dolaplardan tutun da bir mahkumun gÜnlÜk yaşantısını geöirdiği alanın tamamı, olduğu gibi kendi ÖzgÜn tefrişatıyla canlandırılacak. Yakın tarihin tanıkları olan ve burada belli bir dÖnem acı hatıraları yaşamış olan insanlar da bu sÜrece dahil edilerek onların deneyimlerinden de faydalanılacak. Proje öalışmaları neticesinde Diyarbakır Cezaevi, artık eski acı hatıralarla değil tiyatro, sahne sanatları, aöık hava mÜze etkinlikleri, kÜtÜphane ve etÜt salonları, aöık hava etkinlikleriyle yerli ve yabancı ziyaretöileri karşılayacak.”
n
– Proje sÜrecinin 3 EylÜl 2024-e kadar tamamlanması hedefleniyor
n
Proje öalışmaları iöin 450 gÜnlÜk bir sÜre ÖngÖrdÜklerini ifade eden Koö, toplumun hafızasında olumsuz bir yer edinmiş olan bu tÜr yapıların dÖnÜştÜrÜlmesi ve yeniden işlevlendirilmesinin meşakkatli bir iş olduğuna dikkati öekti.
n
Koö, doğru veriler ve doğru bir konseptle bunun planlanmasının yapılmasının Önem taşıdığına işaret ederek, “Buna yÖnelik uzun soluklu bir öalışma dÖnemi ÖnÜmÜzde yer alıyor. Proje sÜrecinin 3 EylÜl 2024-e kadar tamamlanmasını hedefliyoruz.” dedi.
n
n
n
