Gazi Caddesi üzerinde, Ulu Cami ve Mesudiye Medresesi'nin tam karşısında bulunan Hasanpaşa Hanı, Diyarbakır'da ayakta kalan en büyük ikinci tarihi han olma özelliğini taşıyor. Hanın batı ve güney girişlerinde yer alan kitabeler, yapının 1572-1575 yılları arasında dönemin Diyarbakır Valisi Vezirzade Hasan Paşa tarafından inşa ettirildiğini ortaya koyuyor.
Osmanlı'nın görkemli mirası
Sokullu Mehmet Paşa'nın oğlu Hasan Paşa tarafından yaptırılmaya başlanan hanın inşası, Hasan Paşa'nın tayininin çıkmasının ardından Özdemiroğlu Osman Paşa'nın desteğiyle tamamlandı. Dikdörtgen planlı, avlulu ve iki katlı olarak inşa edilen yapı, siyah bazalt ve beyaz taşların uyumuyla dikkat çeken özgün mimarisiyle ziyaretçileri adeta geçmişe götürüyor.
Özellikle tonlarca ağırlığa sahip olduğu tahmin edilen demir ana kapı, üzerindeki tarihi izler ve ihtişamıyla hem fotoğraf tutkunlarının hem de tarih meraklılarının ilgisini çekiyor. Kapının önünde durarak fotoğraf çektiren turistler, Diyarbakır'ın tarihi atmosferini ölümsüzleştiriyor.
Evliya Çelebi de övgüyle söz etti
Ünlü seyyah Evliya Çelebi, Seyahatnamesi'nde Hasanpaşa Hanı'nı "Kale gibi gayet metin ve müstahkem" sözleriyle anlatırken, 1612 yılında Diyarbakır'ı gezen Polonyalı Simeon ise handa yüzlerce odanın ve 500 at kapasiteli büyük ahırların bulunduğunu kaydetti. Bu ifadeler, yapının dönemindeki stratejik ve ticari önemini gözler önüne seriyor.
Restorasyonla yeniden hayat buldu
Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından koruma altına alınan Hasanpaşa Hanı, 2005-2008 yılları arasında kapsamlı bir restorasyondan geçirildi. Günümüzde tarihi kimliği korunarak turizme kazandırılan han; kafeler, restoranlar, kitabevleri, kuyumcu dükkânları ve el sanatları atölyeleriyle hem Diyarbakırlıların hem de turistlerin uğrak noktalarından biri olmayı sürdürüyor.
Özellikle tarihi demir ana kapısı ise ziyaretçilerin ilk dikkatini çeken detay olarak öne çıkıyor. Yüzlerce yıldır ayakta duran bu görkemli kapı, Hasanpaşa Hanı'nın geçmişten günümüze uzanan hikâyesinin en etkileyici simgelerinden biri olarak ziyaretçilerini karşılamaya devam ediyor.
