Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin kalkınmasını hedefleyen GAP, 37 yıllık geçmişiyle Türkiye'nin en büyük bölgesel kalkınma projelerinden biri olmayı sürdürüyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına bağlı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı tarafından yürütülen çalışmalar, bölgenin dokuz ilinde ekonomik ve sosyal gelişime katkı sunuyor.
Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak'ı kapsayan proje, Türkiye'nin yüz ölçümünün ve nüfusunun yaklaşık yüzde 10'unu oluşturuyor.
1989 yılında kurulan GAP Bölge Kalkınma İdaresi, tarım, sanayi, enerji, eğitim, sağlık, ulaştırma ve altyapı alanlarında yürüttüğü çalışmalarla bölgenin kalkınmasını destekliyor.
678 bin hektar arazi sulamaya açıldı
GAP kapsamında 1990-2025 döneminde bölgeye toplam 2 trilyon 514 milyar liralık yatırım yapıldı. Özellikle sulama yatırımları, bölgenin tarımsal üretim kapasitesinde önemli değişim yarattı.
Bugüne kadar 678 bin 322 hektar tarım arazisi sulamaya açılırken, 1 milyon 496 bin 265 metre ana kanalın yapımı tamamlandı. Modern sulama altyapısı sayesinde çiftçilerin yılda üç ürün alabilmesinin önü açıldı.
Tarımsal üretimde yaşanan artış, tarıma dayalı sanayinin gelişmesine ve istihdam olanaklarının genişlemesine de katkı sundu. Bölgenin ihracatı 2025 yılında 12,9 milyar doların üzerine çıktı.
Enerji üretiminde önemli başarı
GAP kapsamında enerji yatırımlarında da önemli bir aşamaya ulaşıldı. Projede öngörülen enerji hedeflerinin yüzde 91,2'si gerçekleştirildi. Tamamlanma aşamasına gelen Silvan Barajı ve Hidroelektrik Santrali Projesi'nin devreye girmesiyle bu oranın yüzde 94'e yaklaşması bekleniyor.
Bölgede hayata geçirilen hidroelektrik santralleri sayesinde bugüne kadar 560 milyar kilovatsaat elektrik üretildi. Bu üretimin ekonomik değerinin ise 33,6 milyar dolara ulaştığı bildirildi.
Yeni eylem planıyla 570 bin kişiye istihdam hedefi
GAP'ın kalkınma sürecini hızlandırmak amacıyla hazırlanan 2024-2028 GAP Eylem Planı kapsamında 198 projeye toplam 496 milyar lira kaynak ayrıldı.
Plan çerçevesinde Silvan, Kralkızı-Dicle, Mardin, Adıyaman ve Hilvan-Siverek projeleriyle 475 bin hektar alanın daha sulamaya açılması ve 570 bin kişiye istihdam sağlanması hedefleniyor.
Tarımda akıllı sulama sistemlerinin uygulandığı alanın 26 bin hektardan 400 bin hektara çıkarılması, iyi pamuk üretim alanlarının ise yüzde 61 artırılması planlanıyor.
Turizm alanında konaklama kapasitesinin 98 bin 696 yatağa yükseltilmesi, Avrupa Birliği nezdinde tescilli coğrafi işaretli ürün sayısının 13'e çıkarılması amaçlanıyor.
Sanayi alanında ise iki büyük ölçekli yatırımın yanı sıra 36 yeni yatırımın hayata geçirilmesi ve 70 yeni ürünün ekonomiye kazandırılması hedefleniyor.
Türkiye'nin pamuk üretiminin yaklaşık yüzde 60'ını karşılayan GAP Bölgesi'nde, 2026-2027 sezonunda 446 bin dekar alanda 109 bin 320 ton iyi pamuk üretimi bekleniyor.
Maral: GAP dünyaya örnek olacak
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanı Hasan Maral, bölgenin 37 yıllık kalkınma birikimini daha ileriye taşımak için çalışmalarını sürdürdüklerini belirtti.
GAP'ın yalnızca ekonomik değil, sosyal kalkınma açısından da önemli bir misyon üstlendiğini ifade eden Maral, bölgenin su kaynaklarının sunduğu bereket ve zenginlikten daha fazla yararlanmaya başladığını söyledi.
GAP eylem planlarıyla birlikte bölgeye yapılan kamu yatırımlarının ciddi ölçüde arttığını kaydeden Maral, modern sulama altyapısından ulaşım ve konut yatırımlarına, tarımsal üretimden sanayiye kadar birçok alanda çalışmalar yürütüldüğünü dile getirdi.
Maral, GAP'ın gelecekte uluslararası ölçekte örnek gösterilen bir kalkınma modeline dönüşeceğine inandığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:
"İnanıyorum ki önümüzdeki dönemde GAP, dünyadaki birçok ülke ve kuruluşa ilham kaynağı olabilecek mega bir projeye dönecek. Ülkemizin en büyük, dünyanın ise sayılı kalkınma projelerinden biri olan Güneydoğu Anadolu Projesi, önümüzdeki dönemde birçok kuruma ilham kaynağı olacak bir yapıya kavuşacak."
Önümüzdeki süreçte hassas tarım, kaliteli pamuk üretimi, kooperatiflerin güçlendirilmesi, sürdürülebilir üretim, turizm ve emek yoğun sanayi yatırımlarına ağırlık vereceklerini belirten Maral, GAP'ın bölgenin ekonomik ve sosyal gelişimindeki rolünü daha da güçlendirmeyi hedeflediklerini ifade etti.
