Elektronik sigaralar, özellikle renkli tasarımları ve farklı aromalarıyla gençlerin ilgisini çekiyor. Ancak kamuoyunda daha az zararlı olduğu düşünülen ve “puff” olarak bilinen bu ürünlerin kalp ve damar sistemi üzerinde çeşitli olumsuz etkileri bulunuyor.
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Uğur Nadir Karakulak, elektronik sigaraların yalnızca su buharı üretmediğini, nikotin başta olmak üzere çeşitli kimyasal maddeler ve zararlı partiküller içerdiğini vurguladı.
Nikotin kalbin iş yükünü artırıyor
Elektronik sigaralarda bulunan nikotinin, vücutta adrenalin gibi stres hormonlarının salınımını artırabildiğini belirten Karakulak, bu durumun kalp hızının yükselmesine, tansiyonun artmasına ve damarların daralmasına neden olabildiğini ifade etti.
Elektronik sigara aerosolündeki bazı maddelerin damarların iç yüzeyini kaplayan hücrelerin işlevlerini de bozabildiğini aktaran Karakulak, bu etkilerin uzun vadede damar sertliğinin gelişmesine katkıda bulunabileceğine dikkati çekti.
Uzmanlara göre nikotin nedeniyle kalbin oksijen ihtiyacı artarken, damarların daralması kan akışını olumsuz etkileyebiliyor. Özellikle kalp damarlarında önceden darlık bulunan kişilerde bu durum daha ciddi sonuçlara yol açabiliyor.
Kalp krizi ve ritim bozukluğu riski
Prof. Dr. Karakulak, elektronik sigara kullanımının kalp krizini tetikleme potansiyeli bulunduğunu belirterek, riskin özellikle kalp ve damar hastalığı olan kişilerde daha yüksek olabileceğini kaydetti.
Elektronik sigaranın kalbi besleyen koroner damarlarda ani kasılmaya yol açabileceğini belirten Karakulak, damar içinde pıhtı oluşumunu kolaylaştırabilecek değişikliklerin de söz konusu olabileceğini ifade etti.
Bazı deneysel araştırmalar ve küçük ölçekli insan çalışmaları, elektronik sigara kullanımının kanın pıhtılaşmasında rol oynayan trombositlerin aktivitesini artırabileceğine işaret ediyor. Bu etkilerin bir kısmı kullanımdan sonraki ilk dakikalarda ortaya çıkabiliyor.
Karakulak, elektronik sigara kullanımının kalbin elektriksel faaliyetlerini de etkileyebileceğini belirterek, nikotinin çarpıntıya ve ritim bozukluklarına yatkınlığı artırabileceğini söyledi. Bazı ciddi ritim bozukluklarının ani kalp durmasına neden olabildiğini hatırlatan uzman, elektronik sigarayla bu tür olaylar arasındaki doğrudan neden-sonuç ilişkisini ortaya koyan klinik verilerin ise henüz sınırlı olduğunu vurguladı.
Gençler için de risk oluşturuyor
Kalp krizinin yalnızca ileri yaşlarda görülen bir sağlık sorunu olmadığını belirten Karakulak, bilimsel yayınlarda elektronik sigara kullanan gençlerde ciddi kalp ve damar sorunları ile ani ritim bozukluklarının bildirildiğini aktardı.
Ancak bu bildirimlerin bireysel vakalara dayandığını ve tek başına elektronik sigaranın kesin olarak neden olduğunu kanıtlamadığını ifade eden Karakulak, ürünlerin olası risklerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.
Özellikle genç yaşlarda başlayan kullanımın nikotin bağımlılığına yol açabileceğini belirten Karakulak, elektronik sigaraların uzun yıllar boyunca kullanılması durumunda ortaya çıkabilecek sağlık sonuçlarının henüz tam olarak bilinmediğine dikkati çekti.
Yüksek miktarda nikotin zehirlenmeye yol açabilir
Elektronik sigaranın kısa sürede yoğun miktarda kullanılmasının vücutta ani değişikliklere neden olabileceğini belirten Karakulak, yüksek nikotin alımının kalp hızını ve tansiyonu yükseltebileceğini, damarları daraltabileceğini ve kalbin oksijen ihtiyacını artırabileceğini kaydetti.
Ani ve yüksek miktarda nikotin alımının bulantı, baş dönmesi ve çarpıntı gibi belirtilere, ağır durumlarda ise nikotin zehirlenmesine neden olabileceğini belirten Karakulak, özellikle kalp hastalığı veya ritim bozukluğuna yatkınlığı bulunan kişilerin daha fazla risk altında olabileceğini ifade etti.
Ailelere bilinçlendirme çağrısı
Renkli tasarımları ve aromaları nedeniyle gençler arasında cazip hale gelen elektronik sigaraların zararsız bir alışkanlık olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Karakulak, ailelerin çocuklarıyla açık iletişim kurarak bu ürünlerin risklerini anlatmasının önemine işaret etti.
Elektronik sigaraların güvenli bir alternatif olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Karakulak, kalp ve damar sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerin genç yaşlarda ve belirgin bir şikâyet ortaya çıkmadan da görülebileceği uyarısında bulundu.
