Diyarbakır’ın kültürel mirası arasında önemli bir yere sahip olan tandır yapımı, teknolojinin gelişmesi ve evlerde geleneksel ekmek üretiminin azalmasıyla eski önemini kaybediyor. Yüzyıllardır kuşaktan kuşağa aktarılan meslek, bugün sınırlı sayıda ustanın çabasıyla ayakta kalmaya çalışıyor.
Diyarbakır’da tandır ustalarının sayısı azalıyor
Tandır yapımını geleneksel yöntemlerle sürdüren Salih Baş, mesleğin geçmişinin binlerce yıl öncesine dayandığını belirtti. Tandırın yalnızca bir ekmek pişirme aracı olmadığını, aynı zamanda halk kültürünün önemli bir parçasını oluşturduğunu ifade eden Baş, azalan talebin zanaatkârları zor durumda bıraktığını söyledi.
Evlerde tandır ekmeği yapımının giderek azalmasının üretimi doğrudan etkilediğini belirten Baş, eskisi kadar sipariş alamadıklarını dile getirdi.
Tandırlar hâlâ el ve ayak emeğiyle yapılıyor
Geleneksel tandır üretiminde teknoloji yerine ustalık ve el emeği ön plana çıkıyor. Kil ve toprakla hazırlanan çamur, ayaklarla yoğrulup elle şekillendiriliyor. Ardından belirli aşamalardan geçirilerek pişirilen tandırlar kullanıma hazır hale getiriliyor.
Yapım sürecinin hem fiziksel güç hem de deneyim gerektirdiğini vurgulayan Salih Baş, tandır ustalığının kendine özgü incelikleri bulunduğunu belirtti. Yılların deneyimiyle sürdürülen bu üretim yöntemi, geleneksel zanaatın en önemli özelliklerinden biri olarak öne çıkıyor.
“Bu yıl hiç satış yapamadım”
Mesleğin geleceğinden endişe duyduğunu dile getiren Salih Baş, yeni neslin tandır yapımına ilgi göstermediğini ve yetişen usta sayısının giderek azaldığını söyledi.
Tandır yapımının zahmetli bir iş olduğunu belirten Baş, eskisi gibi tandır fırınları kurulmadığını ve talebin ciddi ölçüde düştüğünü ifade ederek, bu yıl hiç satış yapamadığını kaydetti.
Binlerce yıllık kültürel miras kaybolabilir
Diyarbakır’da geçmişten günümüze ulaşan tandır zanaatkârlığı, yalnızca üretim yapan ustaların değil, geleneksel yaşam kültürünün de bir parçası. Ancak azalan talep, mesleğin zorluğu ve yeni ustaların yetişmemesi, bu mirasın geleceğini belirsiz hale getiriyor.
Salih Baş gibi ustaların sürdürmeye çalıştığı tandır yapımının yaşatılması, geleneksel üretim kültürünün gelecek kuşaklara aktarılması açısından önem taşıyor.
