Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü koordinesinde yürütülen proje kapsamında restorasyonu tamamlanan yapı, Diyarbakır Müze Müdürlüğü’ne devredildi. Tarihi ve toplumsal hafızada önemli bir yere sahip olan cezaevinin, anı mekânı ve etnografya müzesi olarak yeniden işlevlendirilmesiyle hem geçmişle yüzleşme hem de kültürel mirasın korunması amaçlanıyor.
Yıkım ve güçlendirme kararları alındı
Proje kapsamında bazı yapıların yıkımı için kurul kararı alınırken, özgün yapısını koruyan bölümlerin ise güçlendirilmesine karar verildi. Toplam 5 bloktan oluşan cezaevi kompleksinin parsel alanı 49 bin 204 metrekare, kapalı alanı ise 16 bin 462 metrekare olarak planlandı. Cezaevine sonradan eklenen askeri gazino, lojman ve benzeri yapılar yıkıldı. Ayrıca 1980 sonrası eklenen koğuş ve hücreler de proje kapsamında kaldırıldı.
Yapı, 2023 yılında lazer tarama yöntemiyle belgelenirken, restorasyon çalışmaları Diyarbakır Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından yürütülüyor. Çalışmalar, cezaevinin 1980 yılındaki özgün haline getirilmesi amacıyla iki etap halinde sürdürülüyor.
2026’da kapılarını açması planlanıyor
2022 yılında başlatılan restorasyon sürecinin etaplar halinde devam ettiği Diyarbakır Cezaevi Anı ve Etnografya Müzesi’nin, çalışmaların tamamlanmasının ardından 2026 yılında ziyaretçilere açılması planlanıyor. Müzenin, Türkiye’nin yakın tarihine ışık tutan önemli bir hafıza mekânı olması ve kente kültürel anlamda yeni bir değer kazandırması bekleniyor.
