Türkiye'nin önemli Antep fıstığı üretim merkezlerinden Gaziantep'te gerçekleştirilen çalışma, tarımsal atıkların yeniden değerlendirilmesi ve kuraklıkla mücadele açısından dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Antep fıstığı işleme tesislerinde her yıl büyük miktarlarda ortaya çıkan kabuklar, özel işlemlerden geçirilerek organik komposta dönüştürüldü. Elde edilen kompostun tarım arazilerinde kullanılmasıyla hem toprağın verimliliğinde hem de su tutma kapasitesinde olumlu gelişmeler kaydedildi.
Gaziantep Üniversitesi (GAÜN) Fen Bilimleri Enstitüsünde doktora öğrencisi Uğur Vural tarafından başlatılan çalışma, GAÜN Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi ve TEMA Vakfının desteğiyle hayata geçirildi. İlk uygulama Nizip ilçesinde 80 ağaçlık bir fıstık bahçesinde gerçekleştirildi.
Çalışmanın sonuçlarının uluslararası hakemli bir dergide yayımlanmasının ardından TEMA Vakfının "Fıstığımız Bol Olsun" projesiyle uygulama alanları genişletildi.
Toprağın su tutma kapasitesi yüzde 35 arttı
Gaziantep Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Moleküler Biyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halil İbrahim Kılıç, yapılan analizlerde kompost uygulanan ağaçların bulunduğu topraklarda su tutma kapasitesinin yüzde 30-35 oranında arttığının belirlendiğini söyledi.
İlk uygulamanın ardından toprak, yaprak ve meyve örneklerinin laboratuvar ortamında incelendiğini belirten Kılıç, elde edilen sonuçların özellikle kuraklıkla mücadele bakımından önemli olduğunu ifade etti.
Kılıç, Antep fıstığı kabuklarından elde edilen kompostun toprağın nemini daha uzun süre korumasına yardımcı olduğunu, bunun da su kaynaklarının daha verimli kullanılmasına katkı sunduğunu kaydetti.
Meyve kalitesi ve toprak verimliliği de arttı
Çalışmada yalnızca su tutma kapasitesinde değil, bitki gelişimi ve meyve kalitesinde de olumlu sonuçlar elde edildi.
Yaprak analizlerinde fosfor, azot ve demir gibi minerallerin daha yüksek seviyelerde bulunduğu tespit edildi. Meyvelerde ise irilik ve çatlama oranı bakımından olumlu gelişmeler gözlendi. Ayrıca kompost uygulanan topraklarda faydalı bakteri miktarının arttığı belirlendi.
Uzmanlar, organik kompost kullanımının toprağın biyolojik yapısını desteklediğini, kimyasal gübre ihtiyacının azaltılmasıyla yer altı sularının korunmasına da katkı sağlanabileceğini değerlendiriyor.
Dokuz bahçede uygulanıyor: Sulama ihtiyacı 30 gün gecikti
TEMA Vakfı Proje Koordinatörü Hüseyin Tekin, çalışmanın temel hedefinin toprağın organik madde miktarını ve su tutma kapasitesini artırmak olduğunu belirtti.
İlk uygulamadan alınan olumlu sonuçların ardından projenin farklı bölgelere taşındığını aktaran Tekin, Birecik, Pazarcık ve Şahinbey ilçelerinde toplam dokuz bahçede kompost uygulamasının gerçekleştirildiğini söyledi.
Tekin, kompost kullanılan alanlarda sulama ihtiyacının diğer alanlara göre yaklaşık 30 gün geciktiğini belirterek, çiftçilerin gübre giderlerinde yüzde 50 azalma, verimde ise 2,5 kata ulaşan artış elde ettiklerini ifade etti.
Meyve kalitesindeki yükselişin üreticilerin ekonomik kazancına da olumlu yansıdığını belirten Tekin, uygulamanın daha geniş alanlarda yaygınlaştırılmasının önemine dikkat çekti.
Çiftçiler uygulama alanlarını genişletiyor
Almalı Mahallesi'nde çiftçilik yapan Hasan Yılmaz da kompost uygulamasını kendi bahçesinde hayata geçiren üreticiler arasında yer aldı.
Tarımsal atıkların değerlendirilmesi konusunda önemli bir farkındalık kazandıklarını belirten Yılmaz, geçen yıl 3 bin metrekare olan uygulama alanını bu yıl 23 bin metrekareye çıkardıklarını söyledi.
Yılmaz, gelecek sezonda uygulamayı tüm bahçelerine ve köylerine yaymayı hedeflediklerini dile getirdi.
Fıstık atığı yeniden toprağa kazandırılıyor
Uzmanlar, Antep fıstığı kabuklarından elde edilen kompostun yaygınlaştırılması halinde hem tarımsal atıkların değerlendirilmesine hem de kuraklıkla mücadeleye önemli katkılar sunabileceğini belirtiyor.
Çalışmanın farklı üretim bölgelerine örnek olabileceğini ifade eden Prof. Dr. Halil İbrahim Kılıç, kompost üretim tesislerinin kurulması ve uygulamanın standart hale getirilmesi için destek verilmesi gerektiğini vurguladı.
Kılıç'ın, "Fıstığın topraktan aldığını tekrar toprağa iade etmiş olduk" sözleriyle özetlediği çalışma, tarımsal atıkların doğru yöntemlerle yeniden üretime kazandırılmasının çiftçi, toprak ve çevre açısından sağlayabileceği faydayı ortaya koydu.
