Zamanın İzlerini Taşıyan Kulp ilçesinin Tarihi

KULP İSMİNİN KAYNAĞI
İlöenin eski adı Pasur-dur. Pasur, öevresinde hendeği bulunan kale anlamına gelmektedir. Ayrıca Pasur-un Başkale anlamına geldiğini sÖyleyenler de vardır. Mahalli dilde ise “Peya-Sor” yani ” Kızıl yamaö” anlamına gelmektedir. Bu ismi de hemen yanındaki kızıl yamaölı Andok Dağı-ndan aldığı bilinmektedir. Başka bir rivayete gÖre Pasur adı, “Baya- Sar” yani “Soğuk rÜzgçr” anlamına da gelmektedir. Kulp adının yeni sayılabilecek bir geömişe sahip olduğu iddiası pek doğru değildir. Mahalli rivayetlere gÖre vaktiyle Kefrum kalesinde oturup bÖlgeye egemen olan Kulpo isimli derebeyinden adını aldığı sÖylenir. Ancak bu bilgi sÖzlÜ kÜltÜr kaynaklarından alınmıştır. 1540 tarihli Tahrir Defterinde Kulp Diyarbakır eyaletine bağlı bir ocaklık olarak gÖrÜlmektedir. Bu da Kulp isminin daha eskilere dayandığını gÖstermektedir.
II. KULPUN TARİH ESİ
Kulp-un tarihi anlatılırken şu an ilöe merkezinin bulunduğu yerden ziyade gÜneydoğuda Kefrum Kalesi, kuzeydoğuda AygÜn Kalesi ve batıdaki Ağaölı Kalesi arasında kalan bÖlgenin tarihi kastedilmektedir.
Kulp Diyarbakır-ın en uzak ilöesidir. Silvan-ın kuzeyinde yer alan bu ilöemiz kış aylarında uzun sÜre kar altında kalırken son yıllarda iklim değişikliği sebebiyle kar yağışı az gÖrÜnmekte. Volkanik ve birinci derecede deprem bÖlgesi olan sarp bir bÖlgede kurulan Kulp, eski bir yerleşim merkezidir. 'rettiği nefis ballarıyla tanınan Kulp, Kefrum Kalesi, Kanikan M a ğ a r a la r ı, Kale-i Ulya , Ağaölı Kalesi, BÜyÜk Kaya , İmamı Gaza¬li TÜrbesi ve öok eski olduğu sanılan Bahemdan KÖyÜ gibi eski eserleriyle de geniş bir tarihi zenginliğe sahiptir (Ali Menteş; 1988:78). Tarihte ilk yerleşmelerin kurulduğu yerlerden biri olan Mezopotamya bÖlgesinin kuzeyinde, su kaynaklarının bol olduğu bir yerde kurulduğundan biröok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Bu medeniyetler sırasıyla; SÜmerler, Hititler, Urartular, Kimriler (Acemler) ve Artuklular-dır.