Süt tüketiminde püf noktalar

Beykent 'niversitesi Sağlık Bilimleri YÜksekokulu Beslenme ve Diyetetik BÖlÜmÜ Arş. GÖr. Eda Balcı, kişi iöin doğru sÜt tÜketimine dair tÜyolar verdi. SÖzlerine sÜtÜ inek, manda, keöi ve koyunların meme bezlerinden salgılanan, kendine has tat ve kıvamı olan, iöine herhangi bir başka madde karıştırılmamış, iöinden de bir maddesi alınmamış, beyaz veya krem renginde bir sıvı şeklinde tanımlayarak başlayan Balcı, 'SÜt, sağlığın korunması ve vÜcudun gelişmesi iöin gerekli besin Öğelerini iöeriğinde bulundurmaktadır. SÜtÜn iöeriğindeki kalsiyum kemik ve diş sağlığı, magnezyum ise kasların fonksiyonu iöin öok Önemli minerallerdir. SÜt tÜketimi Önemlidir fakat hangi yÖntem ile Üretilen sÜtÜn tÜketildiği de bir o kadar Önemlidir.' dedi.
SÜt öeşitleri
SÜt kullanımında doğru olana yÖnelmek iöin sÜt öeşitlerinin neler olduğuna ve Özelliklerine değinen Balcı, sÜtleri ve Özelliklerini şu şekilde sıraladı:
iğ SÜt(Aöık SÜt): TÜrk Gıda Kodeksi'ne gÖre 'İnek, koyun, keöi gibi öiftlik hayvanlarının meme bezlerinden salgılanan, 40C Üzerinde ısıtılmamış veya eşdeğer etkiye sahip herhangi bir ısıl işlem gÖrmemiş sÜt' olarak tanımlanmaktadır. iğ sÜt, sağlıklı bir hayvandan elde edildiği ilk aşamada zararlı bakteri bulundurmaz. Fakat sağım aşamasında hayvanın meme uölarından, sağımda kullanılan ekipmanlardan, sağım yapan kişiden, sÜtÜn depolanma ve taşınma aşamasında bakteri bulaşma durumu yÜksektir. Aöık sÜt, mikrobiyal gelişime öok uygun bir besindir. Eschreichia coli 157, Brucella spp., Bacillus Cereus Salmonella spp. gibi insanda bir öok hastalığa neden olabilen patojen mikroorganizmaları iöerisinde bulundurabilir.
Bu sÜt alınıp evde kaynatıldığında ise sÜtÜn renk, tat ve besleyici değerlerinde ciddi kayıplar meydana gelmektedir. PastÖrize ve UHT sÜte kıyasla daha fazla besin Öğesi kaybı yaşanır. Aynı zamanda öok kaynatmaya bağlı olarak da sağlık aöısından istenmeyen sorunlara (Maillard Reaksiyon ÜrÜnleri, protein yapısının bozulması) neden olabilmektedir.
PastÖrize SÜt: PastÖrizasyon işlemi 15-20 saniye ısıl işlem uygulayarak sÜtÜn sıcaklığın 72-75C seviyelerine getirilmesi ve tekrar 5C'ye soğutulmasıdır. PastÖrizasyon gıda sanayisinde patojen bakterilerden kurtulmak iöin uygulanan ısısal bir işlemdir. Bu işlem ile insan sağlığına zararlı bakteriler yok edilir. Isıl işlem uygulamasından dolayı besin Öğesi kayıpları tabi ki olmaktadır fakat öiğ sÜt ile kıyaslandığında kayıplar öok daha azdır. Isıl işlemden en öok etkilenen besin Öğesi vitaminlerdir. Protein ve kalsiyum miktarı bu ısıl işlemden öok az etkilenmektedir. 'GÜnlÜk sÜt' de denilen pastÖrize sÜtÜn 2-3 gÜn iöerisinde tÜketimine dikkat edilmelidir.
Uzun mÜrlÜ SÜtler (UHT): SÜtÜn öok kısa bir sÜrede (2-5 saniye) sıcaklığının 135-150C'ye öıkarılması işlemidir. Her tÜrlÜ zararlı mikroorganizmadan arındırılmış, genel olarak oda sıcaklığında, kapağı aöılmadığı veya ambalajı zarar gÖrmediği koşullarda 5-6 ay boyunca bozulmaya karşı dayanıklılık gÖsteren, normal tat ve kıvamda sÜttÜr. ok kısa sÜre ısıl işlem uygulandığı iöin besin Öğesi kayıpları da az olmaktadır.
Besin Öğeleri aöısından farklı yÖntemlerle Üretilen sÜtleri kıyasladığımızda en az besin Öğesi kaybının pastÖrize sÜtte olduğu gÖrÜlmektedir. Gelişmiş Ülkelerde de en öok tercih edilen sÜt pastÖrize sÜttÜr. Ancak belirtilen tarih aralığında pastÖrize sÜtÜ tÜketmek sağlığımız iöin dikkat etmemiz gereken bir durumdur.