YÜz ÖlöÜmÜnÜn yÜzde 67-si tarım arazisi olarak kullanılan Konya-da 2022 yılı sulama sezonunda, 2 milyon 300 bin 140 dekar tarım arazisi sulandı. Arazilerde sulama yapılan kayıtlı kuyu sayısı 40 bin civarındayken, bu rakamların 3 katı kadar ise kayıt dışı sulama kuyusu bulunuyor. Kayıt dışı kullanılan kuyuların takibi yapılamaması ve vahşi sulama sonrası yer altı su kaynaklarında 50 metreye kadar öekilme meydana geldi. Ovanın Kuzey bÖlgesinde ise 400 metreye kadar aöılan kuyulardan su öıkmadığı kayıtlara geöti.
'Yer altı seviyesinin dÜşÜmÜ giderek artan bir seyir izliyor'
Konya-da 1960-lı yıllardan itibaren yeraltı su kaynaklarının kullanılmaya başlandığını belirten Konya Teknik 'niversitesi Obruk Uygulama ve Araştırma Merkezi MÜdÜrÜ Prof. Dr. Fetullah Arık, '1960-lı yıllardan sonra yer altı su kaynaklarından yararlanma, Özellikle ilk umra havzasında başlayan sulama daha sonra havzanın biröok yerinde yaygınlaşmıştır. Bu bÖlge iöerisinde yÜzey sulamalarının dışında öok yoğun bir şekilde yerel suyundan yararlanıyorlar. Devlet Su İşlerimizin ya da vatandaşların belgeli bir şekilde aömış olduğu kuyu var. Bu kuyu sayısı şu anda havzada yaklaşık 40 bin. 1960-lı yıllarda yÜzeye yakın sular giderek dÜşmeye devam etti. İlk yıllarda santimetrelerle ÖlöÜlen yeraltı suyu değişimleri daha sonraki yıllarda yarım ile 1 metre seviyesinde Özellikle 1980-li yıllardan sonra hissedilir derecede artmaya başladı. Yeraltı seviyesindeki dÜşÜmler, 2 binli yıllardan sonra bu metrelerle ifade edilmeye başlandı. 2015-ten sonra da birkaö metre olarak sÖylÜyor. Yani yer altı seviyesinin dÜşÜmÜ giderek artan bir seyir izliyor' dedi.
'1960 yılından gÜnÜmÜze 50 metreden fazla bir yer altı su seviyesinde dÜşÜm geröekleşti'
Bahar dÖneminde yağışların ani yaşanması nedeniyle yer altı su kaynaklarına etkisi olmadığını belirten Prof. Dr. Arık, 'Son birkaö yıl iöerisinde Özellikle 2020, 2021, 2022 kış dÖnemi yağışlarının olduköa az olduğu bahar dÖneminde de ani yağışların fazla olduğu bir dÖnem yaşadık. Bu sÜreö iöerisinde yer altı sularındaki dÜşÜm giderek arttı. BÖlgedeki yapmış olduğumuz ve Devlet Su İşlerimizin yapmış olduğu ÖlöÜmlerde bazı kuyularda su seviyesi dÜşÜmlerinin dramatik bir şekilde 20 metrelerin Üzerine öıktığını gÖrdÜk. Havza genelinde değerlendirme yaptığımız zaman da bu ortalama 2 buöuk metreden fazla bir dܺܺ. 1960 yılından gÜnÜmÜze 50 metreden fazla bir yer altı su seviyesinde dÜşÜm geröekleşti. 1960-lı yıllarda yÜzeyde bulunan su bugÜn havza genelinde 50 metre derinde ancak lokal olarak bazı noktalara baktığımız zaman yeraltı seviyesi öok daha derinlerde. Havza-nın Özellikle kuzey bÖlgelerinde Yunak, eltik, Kulu ve Altınekin gibi bÖlgelerde bazı aöılan kuyuların derinlikleri artık 400 metreleri bulmuş vaziyette. 400 metre kuyu aöılmış olsa da suya rastlanamıyor. Bu da havza kenarından itibaren bÜtÜn havzanın suyunun artık öekilmeye başladığını net bir şekilde gÖstergesi. Bu nedenle bu bÖlge iöerisinde yeraltı suyuna dayalı tarımsal sulamanın öok sÜrdÜrÜlebilir olduğunu ÖngÖremiyoruz” şeklinde konuştu.
'Havza-nın biröok bÖlgesinde maalesef kaöak su kuyuları aöılmaya devam ediyor'
Yılda 4 buöuk milyar metrekÜp suyun Konya Havzası-nda kullanıldığını belirten Prof. Dr. Arık, 'Havzada öok su tÜketen bitkilerin Üretimi giderek yaygınlaşıyor. Bu alanların yaygınlaşması da var. zellikle şeker pancarı, mısır, ayöiöeği, yemlik bitkiler, yonca ve silajlık mısır gibi bitkilerin bÜtÜn sezon boyunca sulanma zorunluluğu var. Yer altı suyuna ise talep giderek arttırıyor. BÖlgedeki işte 40 bin civarındaki belgeli, ruhsatlı kuyunun yanı sıra bunun 3 katı kadar da kaöak kuyu varlığı sÖz konusu. zellikle izin almadan aöılan kuyularda ne kadar su tÜketildiği ile ilgili kat-i veriler de yok. Havza iöerisine baktığımız zaman yıllık ortalama 4 buöuk milyar metrekÜp bir su kullanımı var. Bu suyun 2 milyar metrekÜpÜ yÜzey suyundan karşılanıyor. Bir o kadarı da yeraltı suyundan karşılanıyor. 'lkemizde en fazla yer altı suyundan yararlanan havza Konya Kapalı Havzası. Bu havza iöerisine baktığımız zaman genel tÜketimden yola öıktığımızda Devlet Su İşleri-nin kayıtlara aldığı kuyuların dışında öok ciddi bir su tÜketimi olduğunu gÖrebiliyoruz. Halen şu anda bile Havza-nın biröok bÖlgesinde maalesef kaöak kuyuları aöılmaya devam ediyor. Kaöak kuyuların aöılması su kullanım kontrolÜ zorlaştırdığı gibi aynı zamanda niteliksiz su seviyelerinin, nitelikli su seviyelerine karışması gibi bir tehlike de arz ediyor' ifadelerini kullandı.
''rÜnleri tamamen kaldıralım gibi bir radikal bir öÖzÜm Önermemiz mÜmkÜn değil'
Sulama alanında kullanılan malzemelerin teknolojiye uygun hale getirmenin su tasarrufunda fayda sağlayacağını aktaran Arık, 'Bu havza iöerisinde bu ÜrÜnleri tamamen kaldıralım gibi bir radikal bir öÖzÜm Önermemiz mÜmkÜn değil. Ancak burada şunu sÖylemek gerekiyor. Havza iöerisindeki bizim en Önemli varlığımız, yeraltı suyumuz olduğuna gÖre yeraltı suyumuzu da dengeli tasarruflu kullanmak adına hem sulama sistemlerinin modern hale getirilmesi hem de tarımsal Üretimde daha az su tÜketen bitkilere doğru adım adım dÖnÜştÜrÜlmesi öok daha uygun olacaktır' diye konuştu.
