Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, engellilerin haklarına ilişkin kurumsal farkındalığı artırmak ve belediye hizmetlerinde hak temelli yaklaşımı güçlendirmek amacıyla “Engelliler İçin Eşit Yurttaşlık Mücadelesi ve Sağlamcılık” eğitim programını hayata geçirdi.
Engelliliğe yönelik geleneksel yaklaşımlar ele alındı
Eğitim programının ilk bölümünde, engelliliğe yönelik geleneksel ve tıbbi yaklaşımların tarihsel, toplumsal ve felsefi temelleri ele alındı. Sunumlarda, engelliliğin uzun yıllar boyunca bireysel bir eksiklik ya da yalnızca bir sağlık sorunu olarak değerlendirilmesinin, milyonlarca insanın toplumsal yaşamdan dışlanmasına ve eşit yurttaşlık haklarından mahrum bırakılmasına yol açtığı vurgulandı.
Katılımcılarla yapılan değerlendirmelerde, engellilerin eğitim, istihdam, ulaşım, sosyal yaşam ve karar alma süreçlerine katılımının önünde yer alan yapısal engeller tartışıldı. Engellilerin toplumsal yaşamın pasif nesneleri olarak değil, hak sahibi yurttaşlar olarak görülmesi gerektiğinin altı çizildi.
Sağlamcılığın toplumsal etkileri tartışıldı
Program kapsamında “sağlamcılık” kavramı da ayrıntılı şekilde ele alındı. Eğitimlerde sağlamcılığın, engelli olmayan bireyleri toplumsal norm olarak kabul eden; engellileri dışlayan, ötekileştiren ya da yetersiz gören bir bakış açısı olduğu ifade edildi.
Bu anlayışın yalnızca fiziksel engeller yaratmadığı, aynı zamanda dil, tutum ve davranışlar aracılığıyla ayrımcılığı yeniden ürettiği belirtildi. Engellilerin çocuksulaştırılması, karar alma süreçlerinden uzak tutulması, cinsiyetsizleştirilmesi ve toplumsal yaşamın dışında bırakılmasının sağlamcılığın sonuçları arasında yer aldığına dikkat çekildi.
Eğitimlerde ayrıca, “oto-sağlamcılık” olarak tanımlanan ve engelli bireylerin zamanla ayrımcı kalıpları içselleştirmesine neden olabilen süreçler üzerinde duruldu.
Yerel yönetimlerin sorumlulukları değerlendirildi
Programın ikinci bölümünde, yerel yönetimlerin engellilerin eşit yurttaşlık haklarının hayata geçirilmesindeki rolü ve sorumlulukları değerlendirildi. Belediye hizmetlerinin planlanması ve uygulanmasında erişilebilirlik, katılım ve eşitlik ilkelerinin gözetilmesinin önemi vurgulandı.
Katılımcılarla yapılan tartışmalarda, belediyenin farklı birimlerinin engellilik alanında yürüttüğü çalışmalar ele alınırken, mevcut eksiklikler ve geliştirilebilecek uygulamalar da masaya yatırıldı. Mevzuat, bütçe ve personel olanaklarının yanı sıra kurumsal söylem ve dilin de engellilerin yaşamlarını doğrudan etkileyen unsurlar arasında olduğu ifade edildi.
Yerel yönetimlerin yalnızca fiziksel erişilebilirliği sağlamakla sınırlı kalmaması gerektiği, karar alma süreçlerinde engellilerin aktif katılımını destekleyen politikalar geliştirmesinin önemine dikkat çekildi.
Forumlarda sorunlar ve çözüm önerileri konuşulacak
Eğitim programının son bölümünde forumlar düzenlenecek. Forumlarda belediye personelinin günlük çalışma yaşamında karşılaştığı sorunlar, engelliliğe ilişkin gözlemleri, talepleri ve çözüm önerileri değerlendirilecek.
Birimler bazında gerçekleştirilecek değerlendirmelerde, belediye hizmetlerinin farklı toplumsal kesimlerin hakları üzerindeki etkisi ele alınacak ve daha kapsayıcı uygulamaların geliştirilmesine yönelik öneriler oluşturulacak.
Kapsayıcı ve erişilebilir hizmet anlayışı güçlendirilecek
Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülen eğitim programıyla, belediye personelinin engellilik alanındaki bilgi ve farkındalığının artırılması, ayrımcı tutum ve söylemlerle mücadele edilmesi ve tüm hizmetlerde hak temelli bir yaklaşımın yaygınlaştırılması hedefleniyor.
