Diyarbakır-daki mimari eserlerle ilgili olarak, basılı beş kitabının dışında kıymetli makaleler yayımlayan Prof.Dr. Orhan Cezmi Tuncer'in vefatı Diyarbakırlıları ÜzdÜ. Tuncer'in cenazesi 12 Haziran 2023 Pazartesi gÜnÜ (yarın) GÖlbaşı Mezarlığı Camisinde kılınacak Öğlen namazına mÜteakip GÖlbaşı Mezarlığına defnedileceği Öğrenildi.
n
Prof.Dr. Orhan Cezmi Tuncer'in vefatını AK Parti Diyarbakır eski milletvekili Mimar Mine LÖk Beyaz duyurdu. LÖk Beyaz'ın sosyal medya hesabından yapılan aöıklamada, ” ok kıymetli hocam; Bir Diyarbakır sevdalısı; Mimar Prof.Dr. Orhan Cezmi Tuncer Beyefendinin vefatını bÜyÜk bir teessÜrle Öğrendim… Diyarbakır ile ilgili yapmış olduğu öalışmalar ve kitaplar;hepimiz iöin yol gÖstericidir ve öok kıymetlidir. Ailesinin ve sevenlerinin başı sağ olsun… Allah rahmet eylesin… Mekçnı cennet olsun….” ifadeleri yer aldı.
n
Orhan Cezmi Tuncer kimdir?
n
Restorasyon uzmanı, mimarlık tarihöisi. 8 Ocak 1931, Diyarbakır doğumlu. Babası, fotoğraf sanatöısı Mehmed Danyal Bey, kentin ilk stÜdyo fotoğraföısı olup, “Foto Yıldız” olarak Ün yapmıştı. Bu mesleğini 50 yıldan fazla sÜrdÜrdÜ. Saygın bir kişiliğe sahipti. Annesi, MÜnire (Akbıyık) Hanımdır.
n
Orhan Cezmi Tuncer, İlk ve ortaÖğrenimini Diyarbakır'da bitirdi. İstanbul Devlet GÜzel Sanatlar Akademisi YÜksek Mimarlık BÖlÜmÜ (1956) mezunu. Bir sÜre Diyarbakır DSİ X. BÖlge MÜdÜrlÜğÜ binalarının yapımında şantiye şefliği yaptıktan sonra serbest öalışmaya başladı. 1966 yılında Ankara'ya yerleşti. Vakıflar Genel MÜdÜrlÜğÜ Abideler Şubesine davet edildi, orada gÖrev aldı. Vakıflar Genel MÜdÜrlÜğÜ bÜnyesinde, yıllık yatırımların projelerini hazırlamak Üzere RÖlÖve BÜrosunu kurdu. 1972 yılında Abideler MÜtehassıs MÜşavirliğine, 1976'da Genel MÜdÜr Teknik MÜşavirliğine atandı. Anadolu'nun biröok yerinde, Özellikle Ahlat, Diyarbakır, Kayseri, Konya gibi Önemli merkezlerde bulunan tarihi yapıları restorasyonlarında bulundu. Diyarbakır Dağkapı semtindeki AtatÜrk Anıtı kaidesi ve öevresinin dÜzenlenmesinin proje ve inşaatı ile Mardin HÜkÜmet Meydanının dÜzenlenmesi ve AtatÜrk Anıtı kaidesi projesi ona aittir. Diyarbakır-da Yoğurt Pazarı doğusunda yer alan Borsa Hanı karşısındaki Mehmet Han-a ait pasaj, Urfa Kapı iöinde, Melikahmet Caddesi sonundaki öarşı, İstasyon Caddesi Üzerinde Borsa Hanı ve Hikmet elebioğlu-na ait, altıü bayilik, ÜstÜ ev olan yapıyı tasarlayıp uyguladı.
n
1977'de İstanbul GÜzel Sanatlar Akademisi Sedat Hakkı Eldem StÜdyosunda doktorasını tamamlayarak, 1980'de Gazi 'niversitesi Devlet MÜhendislik Mimarlık FakÜltesine Öğretim Üyesi oldu. Burada sanat tarihi, mimarlık tarihi, rÖlÖve dersleri verdi. Aynı yerde, aynı yıl Restorasyon Anabilim Dalını kurdu. 1980'de doöent ve 1992'de profesÖr oldu. Mimarlık tarihiyle ilgili yazılarını 1970 yılından itibaren on Üö kitap ve doksandan fazla makale olarak yayımladı. 1991'den itibaren iki dÖnem KÜltÜr ve Tabiat Varlıkları Diyarbakır Koruma Kurulunun başkanlığını yaptı. Beş Yıl YÜksek Kurul Üyeliğinde bulunarak 1998'de emekliye ayrıldı.
n
Diyarbakır-daki mimari eserlerle ilgili olarak, basılı beş kitabının dışında kıymetli makaleler yayımlamıştır. Bu makaleler 1970 yılından itibaren öeşitli dergiler, yıllıklar, kongre ve sempozyum kitaplarında yer almıştır: Bu makalelerin Diyarbakır konulu olanlarından bazıları şunlardır:
n
Diyarbakır Sultan Şucaeddin TÜrbesi ( nasya, c. 7, Sayı: 76, 1970); Diyarbakır, Mardin ve Dolaylarında Bazı Hıristiyan Dini Yapılarında TÜrk – İslçm Mimari Unsurları (Sanat Tarihi Yıllığı V, 1973); Diyarbakır – Bitlis Kervan Yolu 'zerindeki Hanlar (2. Ulusal TÜrkoloji Kongresine sunulan bildiri, Şubat 1979); Selöuklularda Ahşap rtÜ (Ulusal KÜltÜr, Ekim 1979); Diyarbakır Evleri ( nasya, c. 6, Sayı: 65, 1969); Diyarbakır Ali Paşa Medresesi ve Camisi ( nasya, c. 6, sayı: 66, 67, 1969); Diyarbakır-da Osmanlı Yapıları I, Ali Paşa Manzumesi (Kara – Amid, 2, savı: 8, Ekim 1972);ü 'ö Selöuklu KÜmbeti (Sanat Tarihi Yıllığı V, İstanbul 1973); Diyarbakır Anıtları (KÜltÜr ve Sanat dergisi, Sayı: 28 Aralık 1995, TÜrkiye İş Bankası yayını, s. 12-17); Diyarbakır Camileri (Diyarbakır: MÜze Şehir, 1999, s. 210-225); Diyarbakır Evleri (aynı eser, s. 233-246); Diyarbakır-da Yapı Sanatlarından Kesitler (I. BÜtÜn YÖnleriyle Diyarbakır Sempozyumu, 2001, s. 102 – 112); Diyarbakır Kent Kimliği (aynı eser, s. 164-175).
n
ESERLERİ (Kitaplar):
n
ARAŞTIRMA-İNCELEME: Anadolu KÜmbetleri I – Selöuklu DÖnemi (1986), Anadolu KÜmbetleri II – Beylikler ve Osmanlı DÖnemi (1991), Anadolu KÜmbetleri III – Beylikler ve Osmanlı DÖnemi (1992), Anadolu Selöuklu Mimarîsi ve Moğollar (1989), Kayseri Sahabiye Medresesi (1988), Diyarbakır Camileri (1996), Diyarbakır Evleri (1999), Diyarbakır Kiliseleri (2003), Ankara Evleri (2003), Anadolu Kervan Yolları (2008), Sivas – GÖk Medrese (2008), Diyarbakır Suriöi Anıtları İle KÖşkler ve Bağlar (2012), Diyarbakır Surları (2012), Selöuklu Mimarisi 'zerine Orhan Cezmi Tuncer İle SÖyleşi (Dursun Ayan, 2012).
n
DERS KİTAPLARI: Mimarlık Tarihi I (1980), Mimarlık Tarihi II (1980), Sanat Tarihi I-II (1980), RÖlÖve ve Restorasyon (1990).
n
KAYNAK: Mehmet nder / Bir Dev Eser: Anadolu KÜmbetleri (TercÜman, 6.2.1993), Şevket Beysanoğlu/ Diyarbakırlı Fikir ve Sanat Adamları (c. III, s. 324-325-326, 1997; c. IV, s. 36-37, 2003), İhsan Işık / TÜrkiye Edebiyatöılar ve KÜltÜr Adamları Ansiklopedisi (2. bas. 2009), Dursun Ayan / Selöuklu Mimarisi 'zerine Orhan Cezmi Tuncer İle SÖyleşi (2012), Kendisinden alınan bilgiler (Nisan 2013), İhsan Işık / Diyarbakır Ansiklopedisi (2013) – Geömişten GÜnÜmÜze Diyarbakırlı İlim Adamları Yazarlar ve Sanatöılar (2014) – Resimli ve Metin rnekli TÜrkiye Edebiyatöılar ve KÜltÜr Adamları Ansiklopedisi (C. 12, 2015).
