Çand Amed Kültür Merkezi'nde gerçekleştirilen konferansın sonuç bildirgesini, Dil Hazırlık Komisyonu adına Leyla Kaymaz okudu. Bildirgede, konferansın temel amacının Kürt dilinin hukuki statüsü, eğitim politikaları, toplumsal yaşamdaki yeri ve geleceğine ilişkin akademisyenler, siyasetçiler ve sivil toplum kuruluşları arasında ortak bir tartışma ve iş birliği zemini oluşturmak olduğu ifade edildi.
550 Delege, 19 Panelist, 7 Oturum
Konferansa Türkiye'nin farklı kentlerinden ve çeşitli kurumlardan 550 delege katılırken, 19 panelist yedi ayrı oturumda sunum gerçekleştirdi. Açıklamada, her oturumda Kürtçenin karşı karşıya bulunduğu sorunların ayrıntılı şekilde ele alındığı, mevcut durumun analiz edildiği ve çözüm önerilerinin geliştirildiği belirtildi.
- Kürtçenin hukuki statüsü,
- Anadilde ve çok dilli eğitim modelleri,
- Kültür, sanat ve medyanın dil üzerindeki etkisi,
- Sivil toplumun dil çalışmalarındaki rolü,
- Kürtçenin nesilden nesile aktarılması,
- Yerel yönetimlerin ve siyasi partilerin dil politikaları,
- Geleceğe yönelik dil stratejileri
gibi başlıklar masaya yatırıldı.
"Dil Bir Toplumun Hafızası ve Kimliğidir"
Sonuç bildirgesinde, dilin yalnızca iletişim aracı olmadığı vurgulanarak şu değerlendirmeye yer verildi:
"Dil insanlara kimlik kazandıran, toplumun hafızasını oluşturan ve kültürel değerleri geleceğe taşıyan temel unsurdur. Bir toplumun varlığının ve sürekliliğinin en önemli yapı taşıdır."
Konferansta, Kürtçenin korunmasının ve geliştirilmesinin yalnızca kültürel değil, aynı zamanda toplumsal ve siyasal bir sorumluluk olduğu ifade edilirken, Kürtçenin kullanımının yaygınlaştırılmasının Kürt halkının kimliği açısından önemli bir kriter olduğu kaydedildi.
Savunmadan Üretime Geçen Yeni Dil Politikası
Bildirgede dikkat çeken başlıklardan biri de dil çalışmalarında yeni bir vizyonun benimsenmesi oldu.
Konferansın belirlediği yeni yaklaşım kapsamında, bundan sonraki süreçte yalnızca dili korumaya yönelik savunmacı politikaların değil, dili geliştiren ve günlük yaşamın her alanına taşıyan üretken çalışmaların esas alınacağı belirtildi.
Bu kapsamda;
- Özerk okullar,
- Çevrim içi eğitim platformları,
- Gezici dil okulları,
- Anaokulları,
- Akademiler,
- Dil vakıfları
gibi projelerin hayata geçirilmesinin hedeflendiği açıklandı.
Kürtçenin Kamusal Alanda Daha Fazla Yer Alması Hedefleniyor
Konferansta alınan kararlarda Kürtçenin kamu yaşamında daha görünür hale gelmesi gerektiği vurgulandı.
Buna göre;
- Kurumların resmi yazışmaları öncelikli olarak Kürtçe hazırlanacak.
- İnternet siteleri ve sosyal medya hesaplarında ilk dil Kürtçe olacak.
- Basın açıklamaları öncelikle Kürtçe yayımlanacak.
- Gerekli durumlarda diğer dillere çeviri yapılacak.
Ayrıca şehirlerin sokak, cadde, park ve kamu alanlarında Kürtçenin görünürlüğünü artıracak çalışmalar yapılması önerildi.
Dil Çalışmaları İçin Ortak Mekanizma Kurulacak
Konferansta, farklı kurumların ortak hareket etmesini sağlayacak yeni bir yapılanmanın oluşturulmasına karar verildi.
Bu kapsamda Kürt Dil Kurumları Komünü adıyla ortak bir koordinasyon mekanizması kurulması kararlaştırıldı.
Her kurumun yıllık dil planı hazırlaması, faaliyet raporlarını kamuoyuyla paylaşması ve bütçesinden dil çalışmalarına pay ayırması tavsiye edildi.
Kürtçe Bilmeyen Çalışanlara Eğitim
Sonuç bildirgesinde kurumlara yönelik dikkat çeken tavsiyeler de yer aldı.
Buna göre;
- Kürtçe bilmeyen personel için eğitim atölyeleri açılacak.
- Dil seviyelerine göre kurslar düzenlenecek.
- Kurum içindeki tüm çalışanların Kürtçe öğrenmesi teşvik edilecek.
- Her İki Yılda Bir Konferans Düzenlenecek
Konferans sonunda alınan kararlardan biri de Kürt Dili Konferansı'nın düzenli hale getirilmesi oldu.
Buna göre konferans iki yılda bir gerçekleştirilecek.
Ayrıca 15 Mayıs Kürt Dili Günü haftasının festival havasında kutlanması ve bu haftanın Kürtçenin tanıtımına ayrılması kararlaştırıldı.
Kirmanckî/Zazaki İçin Akademi ve Televizyon Önerisi
Konferansta Kirmanckî/Zazaki lehçesinin geliştirilmesine yönelik de önemli öneriler sunuldu.
Bildirgede;
- Kirmanckî/Zazaki için özerk bir vakıf veya akademi kurulması,
- Bu lehçeye özel bağımsız bir televizyon kanalının açılması,
- Kültürel yayınların artırılması
önerileri oy birliğiyle kabul edildi.
Müzakere ve Statü Vurgusu
Sonuç bildirgesinde, Kürtçenin hukuki statüsünün demokratik çözüm sürecinin önemli başlıklarından biri olduğu belirtilirken, dilin gelişimi ve korunması için müzakerenin gerekli olduğu ifade edildi.
Açıklamada, Kürt dilinin önündeki hukuki ve idari engellerin kaldırılması, Kürtçe ile ilgili yasal düzenlemelerin hazırlanması ve toplumun tüm kesimlerinin ortak hareket etmesi çağrısı yapıldı.
Konferans sonunda açıklanan tavsiye ve kararların takip edilmesi amacıyla kalıcı bir mekanizmanın oluşturulacağı belirtilirken, dil çalışmalarının önümüzdeki dönemde daha koordineli ve kurumsal bir şekilde yürütülmesinin hedeflendiği ifade edildi.