Konut üretiminin talebi karşılayamaması, imarlı arsa sayısının sınırlı olması ve yüksek arsa maliyetleri hem vatandaşları hem de inşaat sektörünü zor durumda bırakıyor. Gatemiz Tüzel Kişi Temsilcisi Salih Siyah ile Diyarbakır İnşaat Müteahhitleri Derneği (DİMDER) Başkanı Aziz Elaldı, sektörde yaşanan sorunları ve çözüm önerilerini değerlendirdi.
DİMDER Başkanı Aziz Elaldı, Diyarbakır'da uzun yıllardır devam eden imar sorununun artık konut krizine dönüştüğünü belirterek, yeni imar alanlarının revizyon planlarıyla bir an önce açılması gerektiğini söyledi.
Kentte hem konut hem de ticari alanlarda ciddi bir sıkışıklık yaşandığını ifade eden Elaldı, mevcut imarlı alanların ihtiyaca cevap vermediğini dile getirdi.
Elaldı, mevcut imar alanlarında da çeşitli mülkiyet problemleri nedeniyle yapılaşmanın istenilen seviyeye ulaşamadığını belirterek, "Çok ortaklı arsalar, hukuki sorunlar ve çözülmeyen mülkiyet problemleri nedeniyle birçok alanda inşaat yapılamıyor. Bu da konut arzını düşürüyor. Arz yetersiz kalınca fiyatlar yükseliyor. Diyarbakır'ın acilen yeni imar alanlarına ihtiyacı var" dedi.
"İmarlı arsa az, fiyatlar bu yüzden yükseliyor"
Son dönemde Diyarbakır'daki daire fiyatlarının Türkiye ortalamasının oldukça üzerine çıktığını ifade eden Elaldı, bunun temel nedeninin imarlı arsa eksikliği olduğunu söyledi.
Kentte arsa maliyetlerinin inşaat sektörünün en büyük yükü haline geldiğini belirten Elaldı, şunları kaydetti:
"İmarlı arsa sayısı az olduğu için mevcut arsaların değeri sürekli artıyor. Bazı bölgelerde arsa sahiplerine verilen pay yüzde 60 seviyelerine kadar çıkıyor. Böyle olunca müteahhidin maliyeti de yükseliyor. Bu maliyet doğrudan daire fiyatlarına yansıyor. Bugün Diyarbakır'daki konut fiyatlarının Türkiye ortalamasının yüzde 40-50 üzerinde olmasının en önemli nedenlerinden biri budur."
"Diyarbakır'ın her yıl yaklaşık 15 bin konuta ihtiyacı var"
Kentte nüfus artışının devam ettiğini belirten Elaldı, yıllık konut ihtiyacının yaklaşık 15 bin olduğunu söyledi.
Mevcut üretimin bu ihtiyacı karşılayamadığını ifade eden Elaldı, belediyelerin hazırladığı revizyon planlarının hayata geçirilmesi halinde önemli bir rahatlama yaşanacağını belirtti.
"Revizyon planları kapsamında yaklaşık 25 ila 35 bin konutluk yeni alanın imara açılması planlanıyor. Eğer bu çalışmalar kısa sürede tamamlanırsa hem arsa fiyatları hem de konut fiyatlarında denge oluşabilir."
"Daireler küçülüyor çünkü fiyatlar yükseldi"
Son yıllarda Diyarbakır'da 1+1 ve küçük metrekareli konutların artmasının kültürel değişimden çok ekonomik nedenlerden kaynaklandığını söyleyen Elaldı, geçmişte de benzer büyüklükte konutların yapıldığını hatırlattı.
"20-30 yıl önce yapılan 2+1 ve 3+1 dairelerin büyük bölümü 80-100 metrekare arasındaydı. Sonraki yıllarda gereğinden büyük daireler yapılmaya başlandı. Bugün maliyetlerin artmasıyla birlikte yeniden daha makul metrekarelere dönülüyor. Bu aslında olması gereken bir durum."
İnşaat sektöründe malzeme ve işçilik maliyetlerinin yüksek olduğunu belirten Elaldı, Diyarbakır'da bunlara ek olarak arsa fiyatlarının da çok ciddi yük oluşturduğunu söyledi.
"İnşaat maliyetleri zaten yüksek. Ancak Diyarbakır'da en büyük sorun yüksek arsa maliyetidir. Arsa pahalı olunca yapılan daire de pahalı oluyor."
"Müteahhitler sanıldığı kadar kazanmıyor"
Toplumda müteahhitlerin çok yüksek kâr elde ettiği yönünde oluşan algının gerçeği yansıtmadığını belirten Elaldı, sektörün düşündüğü kadar kazançlı olmadığını ifade etti.
Yaklaşık 25 yıldır sektörün içinde olduğunu söyleyen Elaldı, şu değerlendirmede bulundu:
"Birçok kişi müteahhitlerin yüzde 150-200 kâr ettiğini düşünüyor. Bu doğru değil. Maksimum kâr oranı yüzde 10 civarındadır. Eğer iddia edildiği gibi yüksek kazanç olsaydı, 25 yıl önce faaliyet gösteren firmaların tamamı bugün de ayakta olurdu. Oysa o dönem çalışan firmaların büyük bölümü sektörden çekildi. Bir kısmı battı, bir kısmı farklı sektörlere geçti. Bu tablo bile sektörün sanıldığı kadar kazançlı olmadığını gösteriyor."
DİMDER Başkanı Aziz Elaldı, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi ile imar konusunda görüşmeler yaptıklarını da belirtti.
Kent merkezinde uzun yıllardır boş duran çok sayıda arazinin bulunduğunu ifade eden Elaldı, bunların önemli bölümünün revizyon planlarıyla değerlendirilebileceğini söyledi.
"Şehrin içinde altyapısı hazır, yolu yapılmış, kanalizasyonu bulunan alanlar dururken kentin dışına yeni yerleşim alanları açmak doğru olmaz. Öncelikle mevcut şehir dokusu içerisindeki boş alanlar planlı şekilde imara kazandırılmalıdır. Böylece hem altyapı maliyetleri düşer hem de şehir daha sağlıklı büyür."
"İmar çalışmaları hızlandırılmalı"
Elaldı, belediyelerin hazırladığı revizyon planlarını desteklediklerini belirterek çalışmaların hızlandırılması çağrısında bulundu.
Kentte yaşanan konut krizinin çözümü için yeni imar alanlarının planlı şekilde açılmasının büyük önem taşıdığını vurgulayan Elaldı, "Bu çalışmalar tamamlandığında hem konut üretimi artacak hem arsa fiyatları dengelenecek hem de vatandaşın daha uygun fiyatlarla ev sahibi olabilmesinin önü açılacaktır" ifadelerini kullandı.
Diyarbakır'da artan nüfus, yükselen konut talebi ve sınırlı imar alanları nedeniyle yaşanan sıkıntının önümüzdeki süreçte de gündemde kalması beklenirken, gözler belediyelerin revizyon imar planlarına çevrilmiş durumda. Sektör temsilcileri ise yeni imar alanlarının bir an önce hayata geçirilmesi halinde hem konut piyasasının rahatlayacağını hem de fiyat artışlarının kontrol altına alınabileceğini ifade ediyor.