Tarih ve kültür kenti Diyarbakır’a yüzyıllar boyunca birçok farklı devlet egemen olmuş ve kendileri ile özdeşmiş eserler ortaya çıkarmıştır. Hanlar, hamamlar, kervansaraylar, ibadethaneler ve konaklama için yapılan eserler halen günümüzde kullanılmaya devam ediliyor. Tarihi ve kültürel niteliklere sahip olması nedeni ile dikkat çekici olan eserlerden biride merkez Sur ilçesinde bulunan Nebi Camii oluyor.
Nebi Camii Anadolu’nun Müslümanlaşmasında önemli rol oynayan Akkoyunlular tarafından yapılarak, Diyarbakırlı Müslümanların hizmetine sunulmuştur. Dönemin İslam mimarisinin örnekleri arasında yer alan Nebi Caminin yaklaşık olarak 500 yıllık bir geçmişi olduğu tahmin ediliyor.
Gösterişten uzak, sade ve İslam gelenekleri ile örtüşen caminin Nebi Cami olarak adlandırılmasına neden olan durum ise minareye işlenen kitabelerde Hz. Muhammed’in sözlerinin bulunmasından kaynaklanıyor.
Cami ilk yapıldığı dönem külliye tarzında inşa edilmiş ancak günümüze sadece kullanılmakta olan bölümü ulaşmıştır. Bazalt taşlardan inşa edilen cami el işçiliğinin nadide örnekleri arasında yer alırken, çinileri ile de ün yapmıştır.
Kente gelen yerli ve yabancı misafirlerin uğrak noktaları arasında yer alan Nebi Cami tarihin aktarılmasında ve geçmişe ışık tutmada halen görev alıyor.
